Depoda aynı üründen farklı tarihlerde gelmiş partiler bulunduğunda, hangisinin önce sevk edileceği hem operasyonu hem de maliyet hesabını etkiler. Bu kararı sistematik hale getiren üç temel yöntem FIFO, LIFO ve FEFO'dur.
FIFO: İlk Giren İlk Çıkar
FIFO (First In, First Out), depoya ilk giren ürünün ilk olarak çıkarılması esasına dayanır. Ürünlerin depoda uzun süre beklemesini ve eskimesini önler. Maliyet hesabında da stoktan çıkan ürüne en eski alış fiyatı uygulanır. Elektronik, tekstil, hırdavat ve yedek parça gibi pek çok sektörde en yaygın kullanılan yöntemdir.
LIFO: Son Giren İlk Çıkar
LIFO (Last In, First Out), depoya en son giren ürünün önce çıkarılmasıdır. Fiziksel olarak üst üste yığılan kum, çakıl veya kömür gibi dökme ürünlerde pratik bir düzen sağlar. Muhasebe açısından ise satılan mala en güncel maliyet yansıtılır. Ancak Türkiye'de vergi mevzuatında LIFO'nun stok değerleme yöntemi olarak genellikle kabul görmediği, uygulamada ağırlıklı ortalama maliyet ve FIFO'nun yaygın olduğu bilinmektedir. Bu konuda kesin karar için mali müşavirinize danışmanız önerilir.
FEFO: Son Kullanma Tarihi İlk Olan İlk Çıkar
FEFO (First Expired, First Out), giriş tarihine değil son kullanma tarihine bakar. Tarihi en yakın olan ürün önce sevk edilir. Gıda, ilaç, kozmetik, kimyasal ve medikal ürünlerde fireyi azaltmak ve mevzuata uymak için kritik öneme sahiptir.
Hangi Yöntem Size Uygun?
Raf ömrü olan ürünler satıyorsanız: FEFO kullanın; son kullanma tarihi takibi zorunlu hale gelir.
Eskime veya model değişikliği riski varsa: FIFO, ürünlerin depoda yaşlanmasını önler.
Dökme ve yığma ürünlerde: Fiziksel düzen açısından LIFO pratik olabilir; muhasebe tarafını ayrıca değerlendirin.
Birden fazla ürün grubunuz varsa: Aynı işletmede ürün grubuna göre farklı yöntemler uygulanabilir.
Yöntemi Uygulamak
Hangi yöntemi seçerseniz seçin, başarılı olması için parti ve tarih bilgisinin doğru kaydedilmesi gerekir. Barkod veya karekod ile parti takibi, raf adresleme ve stok yazılımı, sevkiyat sırasında doğru ürünün seçilmesini otomatik hale getirir.
Sonuç
FIFO, LIFO ve FEFO arasında doğru seçim; ürününüzün yapısına, raf ömrüne ve muhasebe gereksinimlerinize bağlıdır. Doğru yöntem ve dijital takip birleştiğinde fire azalır, maliyetler doğru hesaplanır ve müşteriye her zaman uygun ürün ulaşır.
