Stok yönetiminde en sık yaşanan iki sorun, ürünün tam ihtiyaç anında tükenmesi ya da depoda gereğinden fazla birikmesidir. Bu iki uç arasında dengeyi kurmanın en pratik yolu, her ürün için bir kritik stok seviyesi belirlemektir.
Kritik Stok Seviyesi Nedir?
Kritik stok seviyesi, bir ürünün stok miktarı bu noktaya indiğinde yeni siparişin verilmesi gerektiğini gösteren eşiktir. Literatürde "yeniden sipariş noktası" olarak da geçer. Amaç, yeni sipariş depoya ulaşana kadar geçen sürede mevcut stokun satışları karşılamasını sağlamaktır.
Formül
En yaygın kullanılan formül şudur:
Kritik stok seviyesi = (Günlük ortalama tüketim × Tedarik süresi) + Emniyet stoğu
Günlük ortalama tüketim: Belirli bir dönemdeki toplam satışın gün sayısına bölünmesiyle bulunur.
Tedarik süresi: Siparişi verdiğiniz andan ürünün depoya girdiği ana kadar geçen gün sayısıdır.
Emniyet stoğu: Talep artışı veya tedarik gecikmesine karşı tutulan ek miktardır.
Örnek Hesaplama
Örnek olarak bir ürünün günde ortalama 20 adet sattığını, tedarikçinin teslim süresinin 7 gün olduğunu ve 60 adet emniyet stoğu tutulduğunu varsayalım:
(20 × 7) + 60 = 200 adet
Bu durumda stok 200 adede indiğinde yeni sipariş verilmelidir. Böylece tedarik süresince 140 adet satılır ve olası sapmalar için 60 adet yedek kalır.
Doğru Kullanım İçin İpuçları
Verileri güncel tutun: Satış hızı mevsime ve kampanyalara göre değişir. Kritik seviyeyi yılda bir kez değil, düzenli aralıklarla yeniden hesaplayın.
Ürün bazında hesaplayın: Hızlı ve yavaş dönen ürünler için tek bir eşik kullanmak hatalı sonuç verir.
Tedarikçi performansını izleyin: Teslim süresi sık sık uzuyorsa formüldeki tedarik süresini gerçekçi değerle güncelleyin.
Uyarıları otomatikleştirin: Stok takip yazılımı, eşik aşıldığında otomatik bildirim göndererek gözden kaçmayı önler.
Ayrıca kritik seviyeyi belirlerken depodaki fiziksel stokun sistemdeki rakamla aynı olduğundan emin olun. Düzenli stok sayımı yapılmayan bir depoda en doğru formül bile yanlış sonuç verir.
Sonuç
Kritik stok seviyesi; basit bir formülle hesaplanabilen ama doğru uygulandığında hem stok tükenmesini hem de gereksiz stok maliyetini azaltan güçlü bir araçtır. Güncel satış verisi, gerçekçi tedarik süresi ve otomatik uyarılarla birleştiğinde, siparişlerinizi tahmine değil veriye dayanarak planlamanızı sağlar.
