Depodaki her ürün, aslında rafta bekleyen paradır. Bu paranın ne kadar hızlı satışa ve nakde dönüştüğünü gösteren en temel ölçü stok devir hızıdır.
Stok Devir Hızı Nedir?
Stok devir hızı, bir işletmenin belirli bir dönemde ortalama stokunu kaç kez satıp yenilediğini gösteren orandır. Yüksek devir hızı ürünlerin hızlı satıldığını ve sermayenin verimli kullanıldığını, düşük devir hızı ise stokların depoda uzun süre beklediğini gösterir.
Nasıl Hesaplanır?
Stok devir hızı = Satılan malın maliyeti / Ortalama stok
Ortalama stok = (Dönem başı stok + Dönem sonu stok) / 2
Örnek olarak bir yıl içinde satılan malın maliyetinin 1.200.000 TL, dönem başı stokun 250.000 TL, dönem sonu stokun 350.000 TL olduğunu varsayalım:
Ortalama stok = (250.000 + 350.000) / 2 = 300.000 TL Stok devir hızı = 1.200.000 / 300.000 = 4
Bu, stokların yılda 4 kez yenilendiği anlamına gelir. 365 gün / 4 hesabıyla ürünler ortalama yaklaşık 91 gün depoda kalmaktadır.
İyi Bir Devir Hızı Kaçtır?
Tek bir doğru değer yoktur. Gıda gibi hızlı tüketilen ürünlerde yüksek, makine ve yedek parça gibi ürünlerde daha düşük oranlar olağandır. En doğru karşılaştırma, kendi geçmiş dönemleriniz ve benzer işletmelerle yapılır.
Stok Devir Hızı Nasıl Artırılır?
Ölü stokları tespit edin: Uzun süredir satılmayan ürünleri kampanya, paket satış veya iade yoluyla eritin.
ABC analizi yapın: Satışın büyük bölümünü getiren ürünlere odaklanın, az satan ürünlerde stok derinliğini azaltın.
Daha sık, daha küçük sipariş verin: Tedarikçiyle esnek sipariş miktarları üzerinde anlaşmak ortalama stoku düşürür.
Talep tahminini iyileştirin: Geçmiş satış verisine dayalı planlama, gereksiz alımları önler.
Satış kanallarını genişletin: B2B portal veya pazaryerleri, yavaş dönen ürünlere yeni alıcılar bulmanızı sağlar.
Devir hızını yalnızca şirket geneli için değil, kategori ve ürün bazında da hesaplamak, sorunlu ürünleri çok daha erken fark etmenizi sağlar.
Sonuç
Stok devir hızı, hem satış performansını hem de sermaye verimliliğini tek bir rakamla özetler. Düzenli ölçülüp ürün bazında analiz edildiğinde, hangi ürünlerin para kazandırdığını ve hangilerinin depoda sermaye bağladığını net biçimde görmenizi sağlar.
